12 - Van harte in 2012

12 - Van harte in 2012

Geschreven door Adriaan Hoogendijk zondag 01 januari 2012 00:00

Het volgen van mijn hart, is een oude zegswijze. Iets van harte doen, het hart op de juiste plaats dragen, mijn hart springt op van vreugde, mijn hart trilt van blijdschap, ik ben gezond van hart, ik heb mijn hart er aan opgehaald, met de hand op het hart, ik heb mijn hand over mijn hart gestreken, deze muziek spreekt tot mijn hart, uit de grond van mijn hart, hij woont in mijn hart, ik heb het ter harte genomen, hij heeft een hart van goud, het doet mijn hart eer aan, ik laat mij leiden door mijn hart, het is uit het hart gegrepen, het is je van harte gegund, hij is vrolijk van hart, waar het hart vol van is, loopt de mond van over ...

... ik draag hem een goed hart toe, hij heeft hart voor de zaak, ik heb zijn hart gestolen, zij heeft mijn liefde gewonnen, zij is mijn hartendief, mijn hart staat in lichterlaaie, ik draag hem in mijn hart, alles wat mijn hartje begeert, hij is een man naar mijn hart, zij heeft een groot hart, een hartelijke ontvangst, met hartelijke groeten, ik heb hartelijke gelachen, naar hartenlust, een hartenwens, hartgrondig, een hartsgeheim, hartstochtelijk, hartveroverend, hartverwarmend … er is veel van harte in de wereld!

Hartenkreten

Ik heb mijn hart uitgestort, ik houd mijn hart vast, ik maak van mijn hart geen moordkuil, mijn hart op mijn tong hebben, mijn hart in mijn keel voelen kloppen, mijn hart draait zich om in het lijf, de schrik slaat mij om het hart, mijn hart verstijft bij wat ik hoor, mijn hart bloedt, iemand trapt me op mijn hart, ik voelde een steek in mijn hart, ik doe dit met kloppend hart, mijn hart breekt wanneer ik dit zie ...

... het ligt zwaar op mijn hart, ik kan het niet over mijn hart verkrijgen, hij heeft een hart van steen, ik heb een gebroken hart, uit het oog uit het hart, zijn hart is verstokt, het gaat mij aan het hart, het hart zonk mij in de schoenen, lafhartig gedrag, een harteloze daad, een hartenkreet, hartenleed, hartverscheurend … vele harten zijn helaas gekwetst.

Het hart als vliegwiel

Het hart is ook het centrum. Het hart van de zaak, het hart van de aarde, het groene hart van Nederland, dit raakt het hart van de kwestie. Ons hart vormt ook in ons lichaam het centrum. Precies tussen hoofd en buik. Het hart wil alles er opnieuw bij betrekken wat zoek geraakt was of wat niet meer mee mocht doen.

Angst creëert verbrokkeling, afgescheidenheid, liefde legt juist verbindingen. Het hart is zelf al een en al liefde en wil een soort van vliegwiel zijn, waardoor alles met alles wordt geïntegreerd. Wanneer we onszelf opvatten als wandelend tussen hemel en aarde, dan wil liefde ook in ons de hemel- en de aardekwaliteiten met elkaar gaan vermengen.

Verkreukelde Harten

Riekje Boswijk-Hummel heeft uitvoerig over het hart geschreven in haar boek De Anatomie van Liefde. Ze meent dat velen van ons een hart hebben dat de nodige deuken heeft opgelopen. En dat kan al vroeg in onze kindertijd zijn ontstaan. We zijn een stelletje verkreukelde harten bij elkaar. Dat willen we oplossen, maar we weten niet altijd hoe we daarmee verder moeten.

Als baby willen we hartcontact met de moeder (of vader) en dat gaat via de ogen. Een kind wil met zijn ogen zien dat er van hem wordt gehouden. Alleen als de moeder voor die liefde-uitwisseling open kan staan, voelt het kind dat er van hem wordt gehouden en dat hij er mag zijn. De vraag is echter of de moeder die liefde-uitwisseling aankan, want dat is afhankelijk van de kreukels in haar eigen hart. Een moeder kan bijvoorbeeld zo schrikken van haar eigen liefde, dat ze juist haar hart afsluit en het kind niet veel of lang durft aan te kijken.

Het 'Autistische Hart'

Wanneer die liefde-uitwisseling niet voldoende op gang komt of ‘wanneer je al te vaak in je liefde wordt teleurgesteld of gekwetst, zul je je hart op den duur afsluiten. Dan is er sprake van een ‘autistisch’ hart. Je bouwt een muur rondom je hart, zodat het niet meer pijnlijk kan worden getroffen.’ De buitenwereld is te hard en te grof. Het is dan moeilijk om nog uiting te (durven) geven aan je hartimpulsen.

Er is schaamte, angst of trots. Hij laat zich niet kennen en ‘zijn gedrag zal hij motiveren door allerlei rationele overdenkingen en argumenten. Hoe veilig en comfortabel de positie ook is van iemand die zich binnen zijn hart heeft teruggetrokken, de gevoelens van eenzaamheid en onvervuldheid, zijn op den duur vaak bijna niet te harden.’

Het 'Onbereikbare Hart'

Daartegenover zijn er ook mensen die de schuld niet bij de buitenwereld leggen, maar bij henzelf. Ze zijn niet de moeite waard om van te houden. Ook zij hebben een muur om hun hart aangelegd, maar bevinden zich aan de buitenkant daarvan. Boswijk noemt dat het ‘onbereikbare’ hart. Zij registreren fijngevoelig en overgevoelig iedere afwijzing in hun omgeving.

Omdat dit op den duur ook niet uit te houden is, gaan zij ‘naarstig op zoek naar erkenning van anderen, mensen die hen wel aardig vinden en die hen ervan kunnen overtuigen dat zij wel de moeite waard zijn’. Maar dat is natuurlijk onbegonnen werk. Zij kunnen een leven lang zoeken naar echte liefde en echte vriendschap, maar zij moeten uiteindelijk toch leren om zichzelf echt te accepteren en te waarderen.

Een Duurzame Verbinding

Beide categorieën mensen, zij met een autistisch hart en zij met een onbereikbaar hart, ‘lijden niet echt een vervullend leven, omdat de liefde van hun hart niet in hun daden tot uiting kan komen en omdat ze geen van beiden de liefde kunnen ontvangen die mensen hun willen geven’. En nu is het ook nog mogelijk dat je zowel een autistisch als een onbereikbaar hart hebt.

Dat kan, schrijft Boswijk, omdat je in zekere zin gespleten bent. Je hebt een ‘kind’ in je en je hebt een ‘volwassene’ in je. Nu kan het kind een autistisch hart hebben en de volwassene een onbereikbaar hart. Het is alsnog mogelijk om een dialoog op gang te brengen tussen het ‘kind’ in je en de ‘volwassene’ in je. ‘Doel van zo’n gesprek is dan natuurlijk om ze weer samen te brengen; om ze om te beginnen contact met elkaar te laten maken en liefst een duurzame verbinding met elkaar te laten aangaan.’

Afwezige Vaders, Verloren Zonen

Er is dus veel werk aan de winkel voor velen: alsnog met vallen en opstaan en met alle moed van de wereld je hart, je liefde ontdekken, toelaten en vormgeven. Dat behoort tot het levensproces. Je wordt er zelf rijker en gelukkiger van. Ik denk trouwens dat we allemaal zo onze levensterreinen hebben waarbinnen we (nog) een autistisch hart hebben en levensterreinen waarbinnen we (nog) een onbereikbaar hart hebben. We zijn er zo mee vergroeid dat we vaak niet beter weten en het leven zoals dat nu is, gewoon vinden.

Wanneer een kind ouder wordt, heeft hij dan een vader die van hem houdt en die hem bemoedigt en ondersteunt in het vinden van zijn weg in de maatschappij? Wanneer je het boek Afwezige vaders, verloren zonen van de Canadese therapeut Guy Corneau leest, ontdek je hoe onze samenleving is gevuld met ‘verloren zonen’.

Werk aan de Winkel

En lezend in het boek De Gekwetste Vrouw van Linda Leonard blijken ook veel vrouwen flink last te hebben van de rol van hun vader in hun kindertijd. Hoe kan een verloren zoon of dochter, die eigenlijk nog staat voor de uitdaging om alsnog een liefdevolle en verstandige vader of moeder voor zichzelf te worden, dit al zo jong betekenen voor zijn of haar kinderen?

In hoeverre zijn onze ouders zelf in staat geweest om hun hart te volgen en uiting te geven aan hun hartimpulsen? Dat is de vraag in een cultuur waarin er veelal van werd uitgegaan dat liefde een schaars goed is. Iets dat op kan raken. Vandaar dat men het heeft over geven en nemen. Als er weinig is, moet je zorgen dat je het neemt. De vraag is echter of je kunt ontvangen. Kun je openstaan voor je eigen liefde voor jezelf, en kun je openstaan voor de liefde die anderen voor je voelen? Dat zijn kwetsbare kwesties.

Een Hemel op Aarde

Daarom komt het goed uit dat niet alleen liefde, maar ook wijsheid en onderscheidingsvermogen behoren domeinen van het hart. In feite willen we natuurlijk allemaal een ‘hemel op aarde’. Die kunnen we wel proberen zo veel mogelijk te creëren met een actieradius die bij ons past. Al is het maar voor een stukje. Leren houden van de druppel op de gloeiende plaat. Leren houden van de grote waarde van je eigen hartimpulsen.

Verbeter de wereld en begin met jezelf. Volg open en bloot je hartimpulsen en kijk wat er uit voortkomt. Dan zul je merken dat je langzamerhand steeds meer contact krijgt met je hart, dat je hart soms anders wil dan je feitelijk doet. En geef open en bloot aan wat je nodig hebt om je hart te laten genezen. Dat vraagt ook om nieuwe communicatiescenario’s, waarin er niet veel plaats meer is voor oude mentale verhalen of desastreuze overtuigingen. Leuk toch?